Erik Emmens (58) is akkerbouwer in hart en nieren. Vier generaties lang staat zijn familie al op dezelfde grond in Drenthe. Zelf wist hij het al vroeg: “Ik word boer.” Vanaf zijn zestiende draait hij mee in de maatschap, tegenwoordig samen met zijn zoon, de vijfde generatie. Het bedrijf telt 160 hectare, gevuld met aardappels, suikerbieten, uien, mais en graan. En sinds kort: een gewas dat niemand zag aankomen: ‘naakte haver’.

“Boer zijn zit in je bloed,” zegt hij. “Maar af en toe moet je iets nieuws proberen. Iets dat klopt.”

Van hobbykok naar haverpionier

Dat ‘iets nieuws’ begon niet op het land, maar in de keuken. Erik kookt graag en kwam via vrienden bij een coachingsessie van voedingsdeskundige Rineke Dijkinga terecht. Zij gebruikte naakte haver (haver zonder schilletje) als vervanger van rijst. Eén bord en hij was verkocht. “Ik dacht: dit is lekker. En dit kan ik misschien ook wel zélf telen.”

Toen hij zich erin verdiepte, bleek het niet alleen smaakvol, maar ook voedzaam: rijk aan vezels, vitamines, eiwitten, cholesterolvriendelijk én glutenvriendelijk. En het groeit gewoon in Drenthe. “Waarom halen we rijst van de andere kant van de wereld als we dit hier kunnen verbouwen? Wil je de wereld verbeteren? Begin met naakte haver”, zegt hij lachend.

De geboorte van een coöperatie 

Na die eerste vonk kwam het echte werk: zaaizaad vinden, afnemers zoeken, een markt bouwen. Dat bleek lastiger dan gedacht. Tot hij in contact kwam met Bianca van der Bos, oprichter van de Havercoöperatie, die al veel verder was met het promoten van naakte haver. Ze sloegen de handen ineen en zo ontstond de Havencoöperatie: Drenthe, Friesland en Groningen samen in één graankorrel.

Ze werken alleen op vraag: elk voorjaar bepalen ze hoeveel er al verkocht is, en dán pas zaaien. “We gaan niet kweken voor de opslag. Als er geen vraag is, gaan we ook niet zaaien.”

De kortste keten is de beste keten

Afnemers? Vooral consumenten direct via de webshop. Dat is bewust. “Hoe korter de lijn, hoe meer er overblijft voor de boer én voor de klant”, zegt Erik. Maar ondertussen bellen ook restaurants, ziekenhuizen, zorginstellingen en groothandels. Dat is positief, maar elk extra schakeltje kost marge. “Het moet leuk blijven voor iedereen. Maar consumenten rechtstreeks: dat is het mooiste.”

Op havercooperatie.nl verkopen ze de naakte haver, delen ze recepten én bieden ze een kookboek aan met bijdragen van chef-koks, oma’s, moeders en hobbykoks. Risotto, koekjes, bowls… je kunt er bijna alles mee maken. “Het belangrijkste blijft: het is gewoon heel lekker.”

Regeneratief telen

Naakte haver telen is op zich niet ingewikkeld. Erik maakte het zichzelf alleen een stuk moeilijker door het op een regeneratieve manier te doen: geen kunstmest, geen chemie. Puur op bodemgezondheid. “Wat in de bodem zit, komt in het zaad. En dus op je bord. Dan wil je het goed doen.”

Onkruid bestrijden doen ze mechanisch. Meer uren, meer machines, meer handelingen. Maar wel beter voor bodem en product. De echte uitdaging zit in het schonen van de haver: onkruidzaden eruit filteren, alles perfect op kwaliteit. “Je wil geen distels of andere rommel in een zakje haver. Dat is veel werk, maar het lukt.”

‘Heerlijk!’

Collega-boeren en omwonenden reageren nieuwsgierig en positief. De proeverijen die Erik uitdeelt doen het goed: “Mensen zeggen: heerlijk! Ik wil volgend jaar ook wel wat.”

Niet iedereen staat te trappelen - sommige boeren zien op tegen een wachtlijst of extra administratieve rompslomp - maar de belangstelling groeit. “Als elke Nederlander vijf hectare bestelt, kunnen we heel wat telen,” grapt hij.

Geen soloproject

Erik ziet de toekomst van naakte haver rooskleurig, maar niet als soloproject. “Wij kunnen dit telen, maar het staat of valt met de consument. Die moet het kopen. Je doet het samen.”

Hij ziet kansen voor onderwijs, gezondheidszorg en sport: plekken waar gezond eten geen trend is, maar noodzaak. “Goed voedsel kost iets, maar levert veel meer op. Gezondheid. Bodemkwaliteit. Minder transport. Het klopt gewoon.” En zijn eigen enthousiasme? Dat spat ervan af. Aan het einde van het gesprek zegt hij: “Ik ben om. Nu de rest nog!”